Home Recensie-Arthur-en-George

[vorige pagina]

Arthur & George

Julian Barnes
Uitgeverij Atlas, Amsterdam/ Antwerpen, 2005, ISBN 90 450 1204 9


Vorig jaar vierde de Britse schrijver Julian Barnes zijn zilveren jubileum als schrijver. In datzelfde jaar stond zijn laatste roman Arthur & George op de short list voor de Man Booker Price. Die prijs heeft hij jammer genoeg niet gekregen. Arthur & George is een knap in het Victoriaanse Engeland gesitueerde historische roman die gebaseerd is op de levens van twee historische figuren. De ene figuur is de schrijver Arthur Conan Doyle, de schepper van de beroemde detective Sherlock Holmes. De andere figuur is George Edalji, die door zijn onterechte veroordeling de aandacht trekt van Doyle. Vervolgens tracht hij George te rehabiliteren. Julian Barnes kwam de Edaljizaak op het spoor door het lezen van een boek over Dreyfus. De auteur was een Engelsman en hij vond het merkwaardig dat de hele wereld die Franse zaak kende, terwijl ook in Engeland niemand van George Edalhi heeft gehoord. Er zijn een aantal parallellen aan te wijzen in beide zaken. Ze gaan allebei over racisme, een onterecht veroordeelde tot dwangarbeid, een beroemd schrijver die te hulp snelt en belangrijk ‘wetenschappelijk bewijs’ dat achteraf niets waard blijkt te zijn.

cover_arthur-en-georges_9045012049.gifGeorge Edalhi woont op het Engelse platteland waarin een burgerlijke atmosfeer heerst. Hij wordt van kindsbeen af gepest, gediscrimineerd en buitengesloten. Hij is de zoon van een Indiër, een Pars-dominee. Zijn moeder is Schotse. Obscene brieven, dreigementen en pesterijen gaan jarenlang door tot er in de omgeving enkele dieren worden gevonden die ernstig zijn verminkt. George, inmiddels afgestudeerd in de rechten, wordt hiervan beschuldigd en ondanks gebrekkige bewijsvoering uiteindelijk veroordeeld tot zeven jaar dwangarbeid. Hij brengt drie jaar door in de gevangenis en wordt dan vrijgelaten. Zijn reputatie als jurist krijgt het zwaar te verduren en zijn loopbaan als advocaat kan hij wel vergeten. Ondertussen, lezen we in een ander deel van Engeland over de successen van de jonge arts en schrijver Arthur Conan Doyle. Met zijn creatie van Sherlock Holmes maakt hij meer los dan hij aanvankelijk had gehoopt en op persoonlijk vlak voert hij een innerlijke strijd met zijn verliefdheid op Jean en trouw aan zijn wettige, zieke echtgenote. Doyle raakt in diepe rauw na het overlijden van zijn vrouw. Als hij leest over de zaak Edjali raakt hij gefascineerd en is vastbesloten de onschuld van George te bewijzen.

De karakterschetsen van de beide mannen is fenomenaal. Met een groot psychologisch inzicht en droge humor worden we voorgesteld aan twee verschillende mannen die elkaar door omstandigheden leren kennen. De zelfverzekerdheid van Arthur Conan Doyle grenst aan arrogantie. Zijn optimisme en spirituele inslag staan in schril contrast met de nette, onzekere, onderdanige en flegmatieke George Edalji. Dit contrast is een van de krachten van het verhaal.

Barnes’stijl is vlot en erg humoristisch. Hierdoor lijkt deze geëngageerde roman minder lijvig en slaagt hij erin een op zichzelf niet bijster interessant verhaal boeiend te maken. “Maak de waarheid doorzichtig en de moraliteit komt vanzelf”. Alleen al vanwege dit soort zinnen wil je meer gaan lezen van deze schrijver. Het is Julian Barnes in “Arthur & George” gelukt een waar gebeurd verhaal in romanvorm te verpakken met als resultaat een integere, boeiende en prachtig geschreven roman over een beroemde affaire. Tegelijkertijd is het een verhaal over moraal, rassendiscriminatie, onmacht en gedrevenheid. Het boek levert tevens een goed gedocumenteerd portret op van Engeland aan het begin van de 20e eeuw.

Julian Barnes (1946) studeerde moderne talen en werkte als lexicograaf bij The Oxford English Dictionary Supplement. Vanaf 1972 schreef hij columns, artikelen en recensies onder pseudoniem. In 1980 verscheen zijn eerste roman onder zijn eigen naam: Metroland. In 1984 werd hij bekend bij het grote publiek met zijn derde roman Flauberts Parrot, eveneens genomineerd voor de toenmalige Bookerprice. In 1998 verscheen Engeland, Engeland over een gewiekste zakenman die een themapark wil opzetten rondom de Engelse identiteit. Barnes heeft diverse prijzen ontvangen: de Summerset Maugham Award, de Prix Medicis en de Prix Femina. Samen met Martin Amis en Ian Mc Ewan wordt Barnes beschouwd als de heilige drie-eenheid van de Engelse letteren. Barnes’ personages zijn doorgaans hoogopgeleide personen die moeizaam en verloren in het leven staan, dat zij maar niet kunnen doorgronden.

Oktober 2006
Lennie Haarsma

[vorige pagina]