Home Recensie-De Koran-een-vertaling-door-Kader-Abdolah

[vorige pagina]

"De Koran, een vertaling" en

"De Boodschapper, een vertelling"

Kader Abdolah
Uitgeverij De Geus, 2008. ISBN-nummer 978 90 445 0913 7

In de Koorddanser van juli/augustus stond een interessant interview met Kader Abdolah. De Koranvertaling van Kader Abdolah – samen in één band met De Boodschapper, een vertelling over de profeet Mohammad- verscheen in mei van dit jaar. Beide boeken zijn een groot succes. Van de eerste 75.000 exemplaren zijn er al meer dan 60.000 verkocht. Politieagenten van het korps Amsterdam-Amstelland krijgen 50% korting als zij deze populaire vertaling kopen. De korpsleiding hoopt zo te bereiken dat de agenten meer inzicht in de islam en de aanhangers van dat geloof krijgen. Eind juli hebben zeker 40 agenten uit de regio Amsterdam deze Koran in hun boekenkast staan en hebben agenten ook de Statenbijbel in hun bezit gekregen. Kader Abdolah wil met zijn doorwrochte vertaling enerzijds de Koran beschikbaar stellen aan westerse lezers en anderzijds dit bronnenboek toegankelijk maken voor (jonge) moslims die de ‘gewone’ Koran niet lezen.

Boekcover; De Koran, een vertaling door Kader AbdolahIn hoeverre is Kader Abdolah geslaagd in zijn opzet? Hoe denken deskundigen over de doelen die de uit Iran gevluchte schrijver met de nieuwe Koranvertaling en het boek over de profeet Mohammad heeft? Draagt kennis over de Koran bij tot het doorbreken van vaststaande beelden over de rol van de vrouw, het gebruik van geweld en homoseksuele relaties in de islam? Wat is het belang van onderwijs over de Koran op scholen en welke suggesties zijn er om het negatieve imago van de islam te doorbreken? Ik vroeg ruim 15 mensen- islamkenners, betrokkenen bij het debat over een vreedzame samenleving en critici – naar hun mening over deze actuele onderwerpen. De kritische noot heeft te maken met twijfel of een atheïst als Kader Abdolah gelovigen met een dergelijke ‘vertaling’ een dienst kan bewijzen of dat hij niet eerder voor verwarring zorgt. Daarnaast wordt benadrukt dat het niet zozeer gaat om kennis over de Koran, maar eerder om de vraag of je kiest voor een fundamentalistische of meer contextgerelateerde  interpretatie van dit religieuze boek. Kennis kan daarbij hooguit debat opleveren en laten zien dat er diverse stromingen bestaan. Doordat de schrijver de volgorde van de teksten heeft veranderd is een vergelijking met de gangbare vertaling van de Koran- geschreven door Fred Leemhuis- niet goed mogelijk. En dat is jammer.

Alom lof is er voor deze toegankelijke, goedgeschreven vertaling van de Koran. De heldere uitleg over de context waarbinnen teksten geplaatst worden, maakt dit belangrijke boek voor westerlingen toegankelijk en opent de deur om de Koran beter te begrijpen..

Dat deze Koranvertelling vaststaande beelden kan doorbreken daarover zijn de meeste mensen het eens. Moslimfeministen zoals Amina Wadud – hoogleraar islamstudies- en Riffat Hassan – islamitisch theologe en mensenrechtenactiviste- hebben op basis van koranteksten een moderne feministische interpretatie ervan gegeven. Terecht wordt opgemerkt dat vrouwenonderdrukking eerder een cultureel aspect is in plaats van telkens weer aan religie te koppelen. De Islam gaat ervan uit dat vrouwen zich moeten kunnen ontwikkelen en gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen staat daarbij voorop. Terrorisme wordt nogal een gekoppeld aan de islam; dat is te bestrijden door in contacten tussen moslims en niet-moslims de nadruk te leggen op verbinding. Met de nadruk op wat ons bindt in dit land, in onze maatschappij en in onze levensovertuiging, normen en waarden. In plaats van waarin verschillen we van elkaar. De mening over onderwijs over de Koran op scholen is divers. Studie van verschillende religies verdient navolging; jongeren kunnen hierover kennis opdoen en het leidt tot religieuze sensitiviteit en bevordert onderling begrip. Waakzaamheid lijkt geboden als dit onderwijs teveel vanuit een orthodoxe invalshoek wordt gegeven, wat eerder tot segregatie dan integratie en verbinding leidt.

De suggesties om het negatieve imago van de Koran- lees Islam- te doorbreken zijn creatief van toon en kennen een grote variëteit. Naast de tip om te luisteren naar en een goed gesprek te voeren met hoog opgeleide moslims, wordt moslims aangeraden meer uitleg te geven over waarom ze bepaalde dingen doen. Interessant is de opmerking dat a-religieus zijn als toppunt van ontwikkeling gezien wordt en dat we in het westen blijkbaar zijn blijven steken in een vrij absolute tegenstelling tussen wetenschap en religie. In deze zienswijze passen levensbeschouwelijke lessen en meer aandacht voor burgerschapsvorming. Waarin diversiteit van religies duidelijker wordt en waarbij waardering en tolerantie ten opzichte van elkaar uitgangspunten zijn. En wat te denken van de simpele doch steekhoudende suggestie om iedereen te accepteren zoals hij is en met liefde, begrip, tolerantie en respect te behandelen?

Na het lezen van beide boeken bepleit ik een positieve houding ten opzichte van de Koran. Het helpt daarbij om eerst De Boodschapper te lezen. Het geeft een goed beeld van de periode waarin Mohammad opgroeide, hoe hij zijn stad Mekka van de morele ondergang wilde redden en hoe hij zich ontwikkelde tot een machtig leider. Het taalgebruik van de Koranvertaling van Kader Abdolah is heel prozaïsch. Bepaalde teksten eerder veelvuldig herhalen dan snel door te lezen tot de laatste soera. Letterlijke citaten uit de Koran in een juiste context plaatsen is moeilijk. In dialoog met de ander leidt het tot meer inzicht en begrip. Interessant zijn de vele passages uit de Koran die gelijkenis vertonen met teksten uit de bijbel. En dan vallen de passages over de zelfstandigheid van de vrouw eerder op. Het is bovenal belangrijk- ik citeer Marlies ter Borg- ‘stil te staan bij misvattingen over de Koran zoals deze in de vergelijking tussen Bijbel en Koran naar voren komen: 1. vrouwen moeten een hoofddoek dragen; 2. homoseksuelen moeten worden gestenigd; 3.ongelovigen moeten met alle middelen worden bestreden; 4. elke zelfmoordterrorist krijgt in het paradijs de beschikking over 72 maagden en 5.vrouwen zijn ondergeschikt aan de man’.

Naast een vurig pleidooi aan u als lezer om beide boeken te kopen, erin te lezen, er vragen bij te stellen en vooral er met anderen over te praten, eindig ik met soera 15, die mij zeer aanspreekt.

In de naam van Allah
Hij is lief
Hij geeft
Hij vergeeft

Bij de tijd en het leven
De mens berokkent zichzelf schade.
Behalve zij die geloven en goede daden doen en
elkaar aanzetten tot rechtvaardigheid en
elkaar manen tot geduld.

Kader Abdolah (Iran, 1954) debuteerde in 1993 met de verhalenbundel De adelaars. Na De meisjes en de partizanen verscheen in 1997 de roman De reis van de lege flessen, gevolgd door Spijkerschrift (2000), Portretten en een oude droom (2003) en Het huis van de moskee in 2005. Daarnaast publiceerde Abdolah drie bundels van zijn Mirza-columns uit de Volkskrant. In 2007 verscheen De koe, een heruitgave van het in 2002 gepubliceerde Kélilé en Demné.

Marlies Ter Borg (60) schreef in 2007 Koran en Bijbel in verhalen, Uitgeverij Unieboek. De Joods-christelijke verhalen en de islamitische verhalen staan naast elkaar. De uitleg van de teksten wordt aan de lezer overgelaten.

Augustus 2008
Lennie Haarsma

[vorige pagina]